Reacties van deelnemers aan Woorden en daden

Een combinatie van outdoor en filosofie

De combinatie Outdoor - Socratisch Gesprek is een indringende ervaring.
Ik begin enthousiast aan een oefening (outdoor is leuk) en realiseer me al snel dat er heel wat automatismen in mijn gedrag zitten die helemaal niet zo vanzelfsprekend zijn. Anderen willen geen dingen uitproberen, willen eerst alles bedenken, of hebben juist veel te wilde plannen zonder enig oordeel voor een goede aanpak, of ze kijken alleen naar wat anderen doen, of ze hebben helemaal geen oog voor de teamgenoten, enzovoort, enzovoort. Doordat we samen opdrachten uitvoeren, word ik bij wijze van spreken fysiek geconfronteerd met het anders zijn van het gedrag van de anderen. En dat is leerzaam om mee te maken.

Vervolgens gaan we naar binnen om samen wat zinnigs te zeggen over wat we gedaan hebben. En wat blijkt. Ook in mijn denken doe ik heel veel dingen anders dan mijn teamgenoten. Een voorbeeld. Ik ben enthousiast over een moeilijke opdracht die tot mijn verrassing vrij snel tot een goed einde wordt gebracht. Binnen, in de groep zeg ik, nog steeds in mijn enthousiasme, dat ik de samenwerking goed vond gaan in die oefening. Tot mijn stomme verbazing delen sommige deelnemers die visie niet! Ze vinden dat de samenwerking slecht is geweest!

Ik vind het confronterend om mee te maken. Mijn oordeel dat het goede samenwerking was, is zo vanzelfsprekend voor mij dat het heel erg voelt dat men het niet met mij eens is in plaats van oneens met mijn standpunt. Hier kun je psychologisch heel veel mee doen, maar de truuk is hier dat het verschil van mening op een filosofische manier wordt aangepakt. 'Welke vooronderstellingen over goede samenwerking zitten er in mijn denken dat ik het hier zo goed vond gaan?' is de vraag. En doordat we praten over iets dat we gezamenlijk een uur daarvoor samen gedaan hebben, is een gezamenlijk onderzoek van deze vraag absoluut niet vrijblijvend. Het gaat over mezelf, over mijn eigen overtuigingen. En de inzichten die het oplevert, raken me.

Al met al een prachtige ervaring, een Outdoor - Socratisch Gesprek combinatie.

Wieger van Dalen (bedrijfsethicus en socratisch gespreksleider)
e-mail: w.vandalen@wxs.nl

 (Deze reaktie is een half jaar na deelname geschreven)


Ik vond het verschrikkelijk. Ik lig nog liever onder een tram dan dat ik dit nog een keer moet meemaken.
't Was stroop tot aan mijn navel.
ex deelnemer


Vorige week voerde ik tijdens een driedaagse training een steeds terugkerende discussie over filosofie. De stelling van mijn opponent luidde: filosofisch onderzoek leidt ertoe dat je niet meer zoent of speelt, omdat je alleen nog maar over zoenen, spelen etc. praat, terwijl je er zelf buiten blijft.
Toen ik bij mijzelf te rade ging of hij ergens toch gelijk had, kwam de herinnering naar boven aan ons socratisch gesprek met outdoor van bijna een jaar geleden. Het mooie daaraan vond ik dat alles in mij werd aangesproken en in het geding was: mijn denken én mijn emoties én mijn lijf. Ik heb de betekenis van ons thema 'autonomie in de groep' gedacht, gevoeld en ervaren. Ik ben er nog steeds mee bezig.
Met aanvankelijk onbekenden gaandeweg steeds meer betrokkenheid ervaren bij de activiteiten én de gesprekken erover. Het was voor mij een individueel én een gezamenlijk onderzoek. Sommige dingen kún je niet eens bedenken zonder ze ervaren te hebben: de volledige stilte bij het boogschieten waarbij ik volledig geconcentreerd ben op mijn lijf en toch de aanwezigheid van de anderen ervaar; geblinddoekt door een bos lopen en volledig afhankelijk zijn van mijn maatje. Eerst verzet tegen de blinddoek, dan meligheid en tenslotte stilte en vertrouwen. Waardevolle en indrukwekkende ontdekkingen over mezelf in de groep.

De verbondenheid in de gesprekken, maar ook de confrontatie met mezelf én anderen, chaos in m'n hoofd, verwarring, het worstelen met mezelf en de anderen, de irritaties, het plezier, maar ook het samen zoeken. Hebben we nu een zinnig gesprek of is dit geklets? Hoe bepalen we onze koers? Hebben we structuur nodig in dit gesprek of juist niet? Ik heb veel aandacht ervaren, op allerlei niveaus, en dat gaf mij de ruimte om te ervaren, te onderzoeken en te ontdekken.
Een indrukwekkende, inspirerende en intense 'totaalervaring'. Geen sprake van dat ik hier op enige manier buiten had kunnen blijven. Ook na bijna een jaar ben ik nog steeds blij dat ik erbij was. Dank daarvoor.

Jantine Maaskant
p.s.: Ik krijg door het schrijven zelf meteen weer zin in zo'n gesprek. (heeft inmiddels voor de derde keer deelgenomen, J.R.)




hoi hans
ok, over waar ik aan terug denk. vooral aan het leren zonder dat je het door hebt:
jij, wetend hoe een socratisch gesprek in elkaar zit, ziet de vooruitgang en de pracht van het proces. ik, onwetend van mijn doel, wist aan het eind nog niet dat we het gehaald hadden.
nou was het mooie daaraan dat het doel nog maar weinig belangrijk was, en dat ik genoten had van de tocht, maar wel van heel andere elementen.
ik hield van het zoeken in mezelf, van de verwarring en de ontdekkingen
dat ik moe word van mijn remmingen, van de vanzelfsprekendheid van mijn veronderstellingen, en dat soort dingen.
als ik heel eerlijk ben, is de onverbeterlijke cursist in mij nieuwsgierig naar een overzichtje van wat er nu socratisch is aan een gesprek.
en anderzijds... ik vond het heerlijk zo. ik heb genoten en ik hoef niet te weten of wat ik leerde, socratisch was.

mijn dank voor jullie loslatende manier van werken, ik vond het een waagstuk om te zien. en ik vond het heerlijk om te reflecteren op mijn eigen ervaringen in outdoor in plaats van een 'klassieke case'.

adinda van de giessen (medezeggenschapstrainer sbi)


Socratisch Gesprek
Ik ben heel open, zonder verwachtingen deze twee dagen ingegaan. Ik had een vaag idee van wat een socratisch gesprek inhoudt en ik heb daarom voor vertrek nog een stuk over deze gespreksvoering gelezen. Wanneer ik nu naderhand kijk naar de spelregels van een Socratisch Gesprek en wat er tijdens deze twee dagen heeft plaatsgevonden tijdens de gespreksronden, dan kom ik tot de conclusie dat er geen sprake is geweest van een Socratisch Gesprek. Ik vond de tijd daarom ook te kort.

Communicatie
Deze twee dagen hebben een nieuwe impuls aan mijn denken over communicatie gegeven, in de breedste zin van het woord. Ik ben me bewuster van mijn communicatie Ik denk langer na alvorens ik iets zeg, corrigeer (nog) vaker wanneer ik een communicatie niet correct terugkrijg. Ik tracht dat wat ik wil zeggen zo helder mogelijk te zeggen zodat het maar voor een enkele uitleg vatbaar is. Bovendien viel mij op dat ik ook uitga van vooronderstellingen en aannames. Een heldere spiegel.

Bij de buitenoefeningen ben Ik volkomen onder de indruk geraakt van de schoonheid van het boogschieten.
...
De begeleiding van de buitenoefeningen vond plaats met veel zorg en aandacht, met oog voor veiligheid en voor afstand van de groep. De ongestructureerdheid van de opdracht voor het boogschieten echter, gaf bij mij op enig moment (toen er iemand al wilde gaan schieten en ik ineens een beeld had van allerlei in het wild rondschietende mensen en ronddolende pijlen), aanleiding om aandacht te vragen voor mijn visuele handicap, mijn gevoel van onveiligheid, en verzocht ik om duidelijkheid met betrekking tot de verdere gang van zaken.

Ik vond het een boeiende ervaring en ik ben blij dat ik mee heb gedaan. Verrassend vind ik de uitwerking die het op mij heeft, en vooral de lange nawerking ervan.
Hans en Jac, bedankt.

Iris Ockeloens


Lieber Jac,
Ich denke gerne an das Wochenende zurück. Für mich war es besonders mal wieder Teilnehmerin sein zu dürfen bei einem Seminar, wo es darauf ankommt, dass ich mir selber meine Ziele setze und/ oder den Prozess mitgestalte. Gerade die Situation, mit vielen AnleiterInnen/ TrainerInnen zusammen in einer Gruppe zu sein, hatte für mich viele komische Situationen hervorgerufen, z.B. die notgedrungene Akzeptanz unserer Verschiedenheit und durch die scheinbare Absurdität oder immer wieder andere Art der anderen Gruppenmitglieder führten für mich zu großer Heiterkeit und auch Lust, vor allem den Prozess selber aktiv mitzugestalten.

Gerne denke ich auch an das Bogenschießen zurück. Die Sonne, der leichte Wind, die Atmosphäre von Schloss Dhaun an einem der ersten Frühlingstage, ... Das Bogenschießen hat mich mit seiner Kraft begeistert, sowohl das Gerät strahlt eine ungeheure Kraft aus, als auch die Kraft, die der/die Bogenschützin.

Ulli


De techniek van het Socratisch gesprek was voor mij totaal nieuw. Niet onbekend, maar wel nieuw.
In mijn rol als (outdoor) trainer ben je bijna dagelijks bezig te werken met anderen, en vergeet je bijna bij je zelf stil te staan. Deze training was daarom een geweldig rustpunt voor mijzelf.
Verassend in deze training is dat je niet een zoektocht gaat beginnen naar antwoorden, maar juist naar, door je zelf te bedenken, vragen. Deze filosofische benadering geeft tijdens de training meer rust dan ik verwacht had, en leidt tot verdieping voor de verdere toekomst.

Er zijn voor mij twee factoren die voor mij deze training tot een succes gemaakt hebben:
1. de combinatie Socratische Gesprek  Outdoor is een hele waardevolle. De outdoor oefeningen genereren namelijk veel input voor de gesprekken.
2. de groepssamenstelling. Juist door de verscheidenheid in werkterrein maar met name karakters geeft nieuwe inzichten, werkt prikkelend en geeft energie. Los nog van het feit dat de netwerk functie daar nog bij komt.

Ik voel mij door de training versterkt in mijn standpunt:
Je hebt het juiste antwoord niet, als je de goede vraag niet gevonden hebt!
Mijn dank gaat daarbij niet alleen uit naar de begeleiders van deze inspirerende twee-daagse, maar zeker ook naar mijn collegae deelnemers.

Karst Benus (Kabel Training & Development)


Dag Jac en Hans,

Twee dagen werken, outdoor en indoor beide met elkaar verbonden.

Naar jullie als trainers: jullie zijn duidelijk in je instructie, en sluiten aan bij datgene wat er in de groep gebeurde.

Wij als deelnemers ervaren heel duidelijk wat er de essentie is:
Bij het moment stilstaan dat je met elkaar mee maakt. Stil staan bij wat er daar gebeurde. Vragen stellen die relevant zijn om te onderzoeken.
Vragen die er toe leidden dat ik voor me zelf ging onderzoeken wat voor mij uitgangspunten zijn in activiteiten. Waar hang ik begrippen aan op?
Vragen die nu gingen over samenwerken, en waarin samenwerken voor mij uiteengerafeld werd in een aantal componenten. Het werd me duidelijk dat het concept dat ik aanvankelijk hanteerde, niet leidde tot samenwerken: voor samenwerken zijn meer componenten nodig.
Het bracht me ook dicht bij wat anderen er onder verstonden.
Het leerde mij luisteren naar de concepten van de medegroepsleden en hierover vragen te stellen.
Het betekende dat ik in me zelf op onderzoek uit moest: 'begrijp ik wat er bedoeld wordt?'

Voortdurend de vraag achter de vraag om daar het brede begrip 'samen werken' te pakken in de elementen van wat we met elkaar buiten deden. Dat wat we deden werd onder de loep genomen.

Opvallend in het verhaal is dat we steeds zijn uitgegaan van wat er mis ging en daar ook het steeds elkaar over bevroegen.
Wat me opviel is dat we het eerste spel buiten niet gebruikte. Daar gebeurde eigenlijk alles. Toch werd het niet opgepikt.

Dit is een eerste spontane reactie.

Tjeu Rutten (Opleider, methodiekontwikkelaar Kliq)
e-mail:tjeurutten@hetnet.nl


Outdoor en socratisch gesprek
Mijn doelen voor de training waren om het socratisch gesprek te leren kennen en ervaren. Aan het eind van de training heb ik aan beide doelen bevredigend kunnen werken en ben ik een fantastische ervaring rijker.

Ik heb een idee gekregen hoe je en volgens welke structuur je een socratisch gesprek vorm kunt geven. Ik ben geïnspireerd geraakt om deze kennis toe te passen (heb dit ook al gedaan), en om me er meer in te verdiepen. Ik heb de kracht ontdekt van het socratisch gesprek in combinatie met outdoor. Door het aangaan van een gezamenlijke ervaring en daar met behulp van socratische gesprek op te reflecteren ontstaat als gevolg van de gemeenschappelijkheid in de ervaring een grote betrokkenheid met elkaar over een thema. In onze groep was dat het thema samenwerken. Dankzij de outdooroefeningen kon scherp en concreet benoemd worden wat ieder precies bedoelde met datgene dat werd ingebracht. De nauwkeurigheid in gesprek die zodoende kan ontstaan geeft een krachtige energie in het gesprek en maakt het allemaal minder vrijblijvend. Dit gecombineerd met een twee deskundige begeleiders op het terrein van het leiden van socratisch gesprek en bedenken van outdooroefeningen maakte dat ik zelden in mijn leven zolang over een onderwerp heb gesproken met relatief onbekende mensen en me zo weinig niet betrokken heb gevoeld bij de gesprekken. De gesprekken hebben me absoluut nieuwe en krachtige inzichten gegeven over het fenomeen samenwerken. Door de koppeling van ervaring en reflectie heb ik sterke ankers verworven bij mijn inzichten. De nieuwe inzichten kan ik eenvoudig koppelen aan de beelden en mijn ervaringen tijdens de outdooroefeningen.

Alle oefeningen 'buiten' hadden een versterkend effect op de gesprekken 'binnen'. De oefeningen sloten aan bij waar de groep mee bezig was. De laatste oefening bracht naar mijn mening te veel nieuwe ervaringen binnen de groep waar te weinig tijd voor bleef om ze uit te werken. (het effect van grotere (tijds)druk op de samenwerking bijvoorbeeld). Een effect was in ieder geval duidelijk en dat is frustratie die je aan elkaar kunt oplopen door met elkaar samen te werken. Deze frustratie, hoe vervelend ook, was een enorme winst voor het gesprek. Samenwerken is niet vrijblijvend en is op alle niveaus (product, prijs, proces, procedure) de moeite om samen bij stil te staan.

Jullie inbreng als begeleiders was erg positief. Deskundig, maar ook betrokken op de groep op basis van gelijkwaardigheid. Jullie hebben een veilige sfeer gecreëerd door niet te oordelen. Door ruimte te geven aan ieders inbreng, door de groep in woord en daad te volgen in zijn proces, door duidelijk te zijn in je bedoelingen en grenzen en door ook uitdrukkelijk bij de veiligheid stil te staan. Daarnaast heb ik zowel met jullie als met de groep gewoon gezellig en met veel plezier gewerkt op een lichte manier een zwaar thema!

Bedankt,

Frank van der Heijden (Trainer Kliq)
e-mail:frankvanderheijden@planet.nl


Ik had veel verwachtingen over hoe een Socratisch Gesprek hoorde te verlopen. Dat moest ik echter snel loslaten. Sowieso was het loslaten van allerlei verwachtingen (die ik dus impliciet goed vond of zo tot nu toe ervaren had) een leerdoel voor mij. Een daarvan was het aan de slag gaan met een praktische, eenvoudige team-oefening (outdoor) zonder verder een achterliggende team- of filosofie-opdracht. In de oefening zelf kwamen vanzelf en spontaan de leerdoelen van het team naar voren, en die waren veel krachtiger en voor onze groep authentieker dan een van te voren ingekaderde opdracht. En, gek genoeg, een van die leerdoelen (van mij en van de groep) was het loslaten van kaders en opgaan in dat wat je ervaart. Gek he?!

Het centrale leerdoel van deze tweedaagse werd zodoende spontaan (maar niet toevallig): wat is samenwerken? Ik ervaarde drie vlakken waarop dit leerdoel aan de orde kwam: praktisch in de outdoor oefeningen, groepsdynamisch tijdens de besprekingen nav de outdoor, en Socratisch in de vorm van een wijsgering onderzoek. Een van de meest bijzondere leerervaring voor mij was het feit dat deze drie vlakken steeds door elkaar liepen en met elkaar verbonden zijn. De kracht van die verbintenissen maakt dat de impact sterk was: dat wat je besprak in het Socratisch Gesprek had je daarvoor net ervaren. Sterker nog, in de bespreking van het centrale leerdoel, wisselde het Socratische (conceptueel, analytisch) steeds af met (on)bewuste groepsdynamische processen. Dus de bespreking werd op dat moment de ervaring, maar dan op een ander niveau.

Een voorbeeld. Al tijdens een van de eerste outdoor-oefeningen werd duidelijk dat voor de één samenwerken inhield dat continu elk groepslid betrokken was bij wat we collectief deden en de stapjes die daarop steeds volgden; terwijl voor de ander dat juist een belemmering betekende voor het samenwerken. Volgens die laatste opvatting houdt samenwerking automatisch in dat (tijdelijke) leiding en beslissingsbevoegdheid/expertise bij een of twee perso(o)n(en) komt te liggen. In de Socratische bespreking daarvan werd het een en ander kort analytisch besproken, echter het Socratische Gesprek liep regelmatig snel vast doordat tijdens de bespreking, volgens sommigen, niet goed werd samengewerkt. Er werd volgens diegenen niet goed samengewerkt als groep, doordat individuen te snel naar een volgend/ander doel gingen binnen het Socratisch Gesprek. Het snel afwisselen van de verschillende vlakken maakte dat je op de diverse vlakken veel kon leren, maar ook dat het naast het inzicht van het op elkaar inwerken van die drie vlakken, verwarrend was en soms niet veel verder kwam dan dat inzicht.
(...)
Wat ik geleerd heb, is hoe moeilijk het is om als groepsleden elkaar te begrijpen in elkaars interpretatie van wat er gebeurt: er bestaan tal van verschillende interpretaties naast en door elkaar heen, die steeds wisselen met het moment dat over die interpretaties wordt gepraat. Er zal niet snel een gedeelde werkelijkheid ervaren worden. Ook in het praten over die werkelijkheid, komt die ervaring terug. Een eenvoudige opdracht om weer te geven wat er net gebeurde (of nu gebeurt) leidt al snel tot een Babylonische spraakverwarring.

Bert Molewijk (Wetenschappelijk onderzoeker empirische ethiek)
e-mail:b.molewijk@zw.unimaas.nl

< terug | << home | Scherm sluiten