Filosoferen en buiten activiteiten doen: een op het eerste oog wat ongewone combinatie. De training begint met een buitensessie van ongeveer anderhalf uur, waarin de deelnemers één of meerdere activiteiten aangeboden krijgen. Daarna gaan we naar binnen, en volgt een filosofische dialoog volgens de socratische principes:
• zeg wat je zelf denkt
• wees concreet
• probeer de ander te begrijpen
• iedereen heeft het recht om eenieder te bevragen.
Dit gesprek, waarin deelnemers reflecteren op wat buiten gebeurd is, duurt ongeveer twee uur. Daarop volgt een buitensessie, opnieuw gevolgd door een socratisch gesprek, etc. De verdeling tussen buitenactiviteiten en socratisch gesprek is ongeveer half om half.
In het gesprek heeft iedere deelnemer vrij snel de mogelijkheid (of de noodzaak) om te reflecteren op de eigen woorden en daden. Hij of zij komt persoonlijke vragen tegen, en gaandeweg ook (gedeeltes van) antwoorden. De inhoud van het filosofisch onderzoek hangt volledig van de deelnemers zelf af. De gespreksleider ziet erop toe dat het een filosofisch onderzoek blijft.
Regelmatig terugkerende thema's zijn
• hoe verhoud ik mij tot de anderen in de groep
• wanneer houd ik aan mijn idee vast
• wanneer houd ik mijn mond dicht
• wat is een juiste mnanier van spreken met elkaar?
Het doel van de training is dat deelnemers een meer reflexieve houding ontwikkelen: zich meer bewust worden van hun denkkaders en morele perspectieven. Het gaat erom dat zij zich een onderzoekende en vragende houding eigen maken. Praktisch gezien betekent dat, dat zij leren meer aandacht te geven aan de verwoording van hun eigen gedachten, maar ook meer open staan voor de soms afwijkende woorden en gedachten van anderen. Het gaat erom dat zij zich voortdurend vragen stellen als:
• wat gebeurde er precies in de buitenoefening
• hoe komt het dat ik er anders tegenaan kijk dan jij
• bedoelen we hetzelfde met dezelfde woorden
• wat ben ik nu eigenlijk aan het doen?
Aan het begin van de training worden de gespreksregels medegedeeld: zeg wat je zelf denkt - wees concreet - probeer de ander te begrijpen - iedereen heeft het recht om eenieder te bevragen.
Op het eerste gezicht lijken dit heel redelijke en acceptabele regels, vanzelfsprekend bijna. In het gesprek wordt echter al snel duidelijk dat het moeilijk is om ze na te leven, maar ook dat het wederzijds begrip er enorm door bevorderd wordt.
Men merkt ook dat niet alle regels tegelijkertijd kunnen worden nageleefd; je kunt niet op het zelfde moment zeggen wat je denkt en proberen de ander te begrijpen.
Individuele deelnemers moeten dus zélf afwegen wanneer welke gespreksregel de voorrang verdient. Die afweging kan door de andere deelnemers echter weer onderzocht worden - kritisch bezien en getoetst. Wat ertoe leidt dat deelnemers steeds zorgvuldiger worden in hun afwegingen.
In het begin van de training zijn de buitenactiviteiten vooral bedoeld om stof te leveren voor de gesprekken. Later in de training bieden ze de mogelijkheid om uitspraken te toetsen die in het gesprek zijn gedaan. Wat eerst uitziet als 'een spelletje', wordt steeds meer gezien als een situatie waarin keuzes worden gemaakt, waar men verantwoordelijk voor kan worden gehouden door andere deelnemers.
Mededeelnemers die dat overigens niet lichtvaardig zullen doen, aangezien ook het ter verantwoording houden een daad is die aan onderzoek onderworpen kan worden.
De training 'woorden en daden' is een verrijkende ervaring voor wie de wil en de moed heeft om dit proces van (zelf)reflectie aan te gaan. Wie over zijn eigen vragen wil nadenken, of die nu expliciet geformuleerd zijn of meer 'gevoeld', krijgt daar ruimschoots de mogelijkheid voor.
reakties deelnemers
Regelmatig wordt deze cursus aangeboden op de ISVW. Behalve als in-company trainingbieden bieden wij zelf deze cursus ook regelmatig als open training aan. Stuur een mailtje naar filosofie@rongen.com als u wilt dat wij u op de hoogte houden.
Op 14 oktober 2005 organiseren wij weer een open dag, waarop u deze methodiek kunt ervaren.
< terug | << home | mail een vriend of collega over deze pagina | achtergrondartikel socratisch gesprek | reakties van eerdere deelnemers